Budżet państwa.

Budżet państwa jest to plan wydatków i przychodów danego kraju w ciągu roku.  Jest to jedna z najważniejszych ustaw uchwalanych przez parlament w Polsce. Szczególny jej tryb polega między innymi na tym, że sposób przeprowadzenia procesy legislacyjnego tego aktu prawnego jest zapisany w Konstytucji RP.

Projekt ustawy budżetowej przygotowuje Ministerstwo Finansów. Prace nad nim trwają przeważnie kilka miesięcy. Następnie projekt trafia do Marszałka Sejmu, który wyznacza termin posiedzenia niższej  izby parlamentu oraz określa  plan obrad nad budżetem. Gdy Sejm uchwali budżet, prace nad nim przejmuje Senat. Senatorowie mogą zgłaszać poprawki, jednak nie mogą odrzucić już przyjętej ustawy budżetowej. Następnie akt normatywny trafia do prezydenta, który zobowiązany jest konstytucją do jego podpisania.

Zanim to jednak zrobi może przesłać ustawę do Trybunału Konstytucyjnego, który orzeka o jej zgodności z ustawą zasadniczą. W przypadku gdy Sejm nie uchwali budżetu w wyznaczonym terminie prezydent ma prawo rozwiązać parlament. Ustawa budżetowa składa się z  samego tekstu aktu prawnego oraz z załączników, które zawierają tabele z wykazem wydatków i przychodów budżetu państwa w rozbiciu na poszczególne działania lub jednostki organizacyjne.

Prace nad budżetem przebiegają przeważnie w burzliwej atmosferze. Wiele bowiem grup zawodowych jest zainteresowanych zwiększeniem dla nich dotacji. Ponadto w Polsce od 1989 r. występuje deficyt budżetowy, a więc wydatki są większe niż przychody państwa. Taka sytuacja oznacza, że z roku na rok rośnie dług publiczny.

Do głównych wydatków państwa zalicza się: dotacje dla jednostek samorządu terytorialnego; wynagrodzenia pracowników organów władzy, sądownictwa; środki wpłacane do budżetu Unii Europejskiej, subwencje dla partii politycznych, wydatki na obsługę Skarbu Państwa, renty i emerytury. Natomiast dochody budżetowe tworzą przede wszystkim wpływy z podatków pośrednich ( głównie VAT i akcyza ) oraz podatków bezpośrednich ( przede wszystkim podatki dochodowe od osób fizycznych i prawnych ). Ponadto znaczącą rolę odgrywają również wpływy z cła, zysku NBP oraz przedsiębiorstw państwowych.

Kontrolę nad wykonaniem budżetu sprawuję Ministerstwo Finansów, które składa sprawozdanie z wykonania budżetu do komisji Finansów Publicznych. Raport ten tworzony jest za pierwsze półrocze oraz za cały rok budżetowy. W trakcie roku kalendarzowego możliwa jest także nowelizacja budżetu, dzieje się tak głównie wtedy gdy wydatki i/lub dochody różnią się od tych pierwotnie zakładanych. Instytucją monitorującą realizację budżetu jest GUS, który na podstawie comiesięcznych danych, może sprawdzić czy nie ma odchyleń zwłaszcza w planowanych dochodach.

W lipcu tego roku Sejm uchwalił nowelizację ustawy budżetowej. Resort Finansów planuje, że wpływy do budżetu będą niższe od pierwotnie zakładanych i wyniosą 272,9 mld zł. Ponadto wydatki zmniejszą się o 21,13 mld zł., a sam deficyt wyniesie 27,18 mld zł.

Budżet państwa odrywa bardzo ważną rolę w gospodarce kraju. Pełni on następujące funkcje:

  • Redystrybucyjna, polega ona na tym, że państwo reguluje poziom dochodów między osobami.
  • Stabilizacyjna, związana jest z prawidłowym sterowaniem gospodarką za pomocą odpowiednich instrumentów polityki budżetowej.
  • Alokacyjna, podział na poszczególne działy gospodarki dostępnych środków pieniężnych.
  • Fiskalna, pobieranie podatków od obywateli.
  • Bodźcowa, ma na celu wywołanie odpowiednich zachowań szczególnie u przedsiębiorców poprzez stymulowanie procesów gospodarczych.
  • Kontrolna, sprawdza czy środki pieniężne są prawidłowo rozdzielane
  • Kredytowa,  bada zdolność do zaciągania pożyczek przez państwo.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *