Matematyczne mierzenie stopnia realizacji biznesplanu – przykład
Proponowanym przez autora syntetycznym miernikiem realizacji biznesplanu może być mierzenie jej w sposób matematyczny – w procentach. Każdy cel otrzymuje swoją wagę liczbową w zależności od ważności oraz jest opisywany pod kątem jego realizacji. Następnie z tych danych wyliczana jest stosowna średnia ważona opisująca realizacje biznesplanu. Najlepiej zilustruje to poniższy przykład.
Przedsiębiorstwo MixPol Wrocław spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zajmuje się produkcją oraz dystrybucją świeżych soków z owoców. W biznesplanie przedstawionym na corocznym podsumowaniu działalności zawarło ono następujące cele na najbliższy rok obrotowy:
- Wprowadzenie produktów firmy na rynek wszystkich powiatów Dolnego Śląska ‑ do tej pory produkty obecne są jedynie w sklepach na terenie trzech powiatów regionu, łączna liczba powiatów to 29 (cel określono opisowo jako wysoce priorytetowy, liczbowo nadano mu ważność równą 8 w 10-stopniowej skali).
- Zdobycie udziału w rynku świeżych soków owocowych dla miasta Wrocławia na poziomie co najmniej 10% (cel określono opisowo jako priorytetowy, liczbowo nadano mu ważność równą 6 w 10-stopniowej skali).
- Osiągnięcie rozpoznawalności marki MixPol na Dolnym Śląsku na poziomie co najmniej 5% wśród ankietowanych konsumentów (cel określono opisowo jako opcjonalny, liczbowo nadano mu ważność równą 4 w 10-stopniowej skali).
- W miarę możliwości wdrożenie standardu HACCP przez firmę (celowi nie nadano priorytetu opisowego, liczbowo nadano mu ważność równą 3 w 10-stopniowej skali).
- Wymiana jednego z dziesięciu samochodów dostawczych na nowy (celowi nie nadano priorytetu opisowego ani liczbowego, co oznacza, że nie będzie on rozpatrywany w kontekście realizacji biznesplanu jako całości lub będzie miał jedynie niewielkie znaczenie posiłkowe).
W następnym roku na podsumowaniu działalności firmy nastąpiło rozliczenie celów. Najpierw oceniono opisowo wykonanie każdego z nich:
- Do tej pory produkty firmy były obecne w co najmniej jednym sklepie w trzech powiatach województwa dolnośląskiego (powiatów jest ogółem 29). W ostatnim roku wprowadzono je do sklepów w 13 powiatach regionu.
- W ostatnim roku udział produktów firmy w rynku świeżych soków owocowych w mieście Wrocławiu wyniósł 20%.
- Marka MixPol osiągnęła rozpoznawalność na poziomie 2,5% wśród ankietowanych mieszkańców Dolnego Śląska.
- Standardu HACCP nie wdrożono, podjęto jedynie pewne niewielkie zabiegi merytoryczne (między innymi zapoznanie się z merytorycznymi aspektami implementacji standardu oraz otrzymania certyfikatu) związane przygotowywaniem się do rozpoczęcia procedury jego wdrożenia.
- Wymieniono pojazd dostawczy.
Kolejnym etapem jest zawierająca subiektywne elementy ocena realizacji poszczególnych celów:
- Celem było wprowadzenie produktu do sklepów wszystkich pozostałych 26 powiatów regionu (w 3 powiatach produkt był już obecny na rynku). Wprowadzono go jedynie do sklepów w 13 powiatach, stąd też ocenia się realizację celu na 50%. Formalnie rzecz biorąc, można ocenić poziom realizacji jako niższy (na przykład 25%), a nawet zerowy.
- Celem było zdobycie udziału w rynku świeżych soków owocowych miasta Wrocławia na poziomie co najmniej 10% – zdobyto udział równy 20%. Cel wykonano, w związku z tym poziom jego realizacji ustala się na 100%. Ze względu na nadwyżkę nie byłoby błędem ocenienie poziomu jego realizacji na więcej niż 100%, jednak nie więcej niż 200% (zdobyto 20% rynku wobec zakładanego dziesięcioprocentowego udziału).
- Celem było zdobycie rozpoznawalności na poziomie 5%, podczas gdy uzyskano jedynie 2,5%. podobnie jak w punkcie pierwszym ocenia się realizację na 50%, jednak nie byłaby błędem ocena niższa zerową włącznie.
- W zależności od wartości pozyskanych działań merytorycznych można ocenić realizację celu na od 0% do 50% (warto zaznaczyć, że cel ten można potraktować zerojedynkowo – wtedy jego realizacje należałoby ocenić na 0% ze względu na niewdrożenie standardu HACCP). Można przyjąć, że realizację celu możnaby było ocenić na wartość wyższą od 50% gdyby podjęto co najmniej jedno działanie niejednostronne, na przykład zawarcie umowy z firmą doradczą lub inną formą interakcji z podmiotem zewnętrznym. Subiektywnie oceniono realizację celu na 10%.
- Cel został wykonany, wobec tego ocenia się jego realizacje na 100%. Jest to dobry przykład realizacji typu zerojedynkowego (plan albo jest, albo nie jest spełniony ‑ jego realizację prawie zawsze oceni się na 0% lub 100%).
Krokiem kolejnym jest prosta procedura liczbowa – mnożenie wag celów przez procent ich realizacji oraz podzielenie otrzymanego wyniku przez sumę wag:
Suma iloczynów wag oraz odsetków realizacji celów jest wyliczana w sposób następujący:
Suma wag wynosi:
Naturalnie celu piątego oraz wartości liczbowych z niego wynikających ze względu na jego nienadaną (domyślnie zerową) wagę można wogóle nie brać pod uwagę.
Stopień realizacji biznesplanu wynosi:
Karol Szczepański
