Konsorcja bankowe jako dostawcy kapitału dla przedsiębiorstw
W poprzednim tekście z zakresu finansowania działalności przedsiębiorstw przyjęłam optykę kapitałobiorcy, pragnącego pozyskać dodatkowe środki finansowe w formie kredytu konsorcjalnego i zwiększyć swą siłę przetargową w negocjacjach z konsorcjum bankowym poprzez współpracę w gronie podmiotów gospodarczych. Jednak konsorcjalny tryb udzielania pożyczki wymaga również z drugiej strony zawarcia stosownego porozumienia pomiędzy grupą zainteresowanych jej dostarczeniem banków oraz przeprowadzenia zawiłej procedury kwalifikacyjnej w stosunku do firm(y), ubiegającej się o dofinansowanie. Jedynie eurokredyty o mniejszej wartości udzielane są przez banki bezpośrednio zainteresowanym klientom na mocy umowy podpisanej w toku indywidualnych negocjacji tudzież w ramach przyznanej wcześniej przedsiębiorstwu linii kredytowej.
Kredyt konsorcjalny stanowi dla banków przedsięwzięcie tyleż skomplikowane i czasochłonne pod względem organizacyjnym, co prestiżowe. Pożyczka taka przyznawana jest przez grupę instytucji finansowych, którą wobec klienta reprezentuje przeważnie bank-przedstawiciel (agent). Finansowanie udzielane jest na wspólnych warunkach, na podstawie jednej umowy kredytowej, jednak na własne ryzyko każdego z banków, które nie ponoszą w tym przypadku odpowiedzialności solidarnej. Poprzez kredyty konsorcjalne finansowane mogą być zarówno krótkoterminowe transakcje, jak i wieloletnie projekty, ze wskazaniem wszakże na te drugie, z uwagi na znaczne sumy, które angażowane są w ten typ finansowania. Przy skali dofinansowania na poziomie kilkudziesięciu czy kilkuset milionów EUR nie mają tu zastosowania żadne standardowe metody kredytowania, które można by wybrać z bankowego menu. Skomplikowane przedsięwzięcia wymagają przeprowadzenia gruntownej analizy fundamentalnej podmiotu ubiegającego się o przyznanie środków, jego wiarygodności kredytowej i zdolności do spłaty przyszłych zobowiązań, przygotowania studium wykonalności, oceny ryzyka związanego z ekonomicznym sensem inwestycji, zatrudnienia zewnętrznych firm doradztwa prawnego i finansowego oraz – często – stworzenia konsorcjum instytucji bankowych zdolnych udźwignąć ciężar inwestycji. Do typowych sposobów finansowania projektów modernizacyjnych na dużą skalę należą – oprócz kredytów konsorcjalnych – również emisje obligacji korporacyjnych, którym poświęcę jednak odrębny materiał.
Wspomniane konsorcja bankowe stanowią definicyjnie „zgrupowanie banków, współdziałających w operacjach finansowych”, zaś zasadnicze przyczyny ich tworzenia mogą być następujące:
- wymogi prawa bankowego – przepisy ustawy, w oparciu o którą działają instytucje bankowe, ustanawiają bowiem górny limit kwoty udzielonego kredytu w ramach pojedynczego kontraktu;
- dywersyfikacja ryzyka – w przypadku, gdy bank nie chce ponosić go samodzielnie przez długi okres kredytowania kapitałobiorcy, a rozważając możliwość poniesienia ewentualnej straty, woli rzecz jasna stracić mniej, dzieląc się ryzykiem z innymi bankami;
- bank właściwy dla klienta może odmówić podjęcia się kredytowania danej inwestycji po prostu dlatego, iż dziedzina, której ona dotyczy, jest mu zupełnie obca (nieznajomość branży), zaś wówczas może połączyć swe siły z bankiem posiadającym doświadczenie w finansowaniu danego sektora;
- udzielenie kredytu na tak wysoką kwotę prowadzić może do naruszenia wewnętrznych limitów ostrożnościowych banku, narzuconych mu przez centralę;
- oferowany w ten sposób kredyt stanowi formę refinansowania dłużnika, w ramach której kilka odrębnych banków zawiera wspólną umowę o restrukturyzacji wierzytelności z tytułu wcześniej udzielonych kredytów. Celem takich działań może być niedopuszczenie do upadłości kapitałobiorcy i zawarcie z nim ugody przez wierzycieli.
Jeśli chodzi o najważniejsze cele, z przeznaczeniem na które udzielane są kredyty w ramach konsorcjum bankowego, to mogą być nimi:
- wydatki majątkowe na kosztowne instalacje infrastrukturalne lub wieloletnie programy inwestycyjne, jak np. ekologiczne odsiarczanie węgla, budowa infrastruktury transportowej;
- transakcje M&A, czyli fuzje i przejęcia innych firm;
- innowacyjne inwestycje rzeczowe, realizowane od podstaw (inwestycje typu greenfield).
Podmiotami zainteresowanymi pozyskaniem kredytów konsorcjalnych (zwanych z ang. syndicated currency loans) są zazwyczaj duże przedsiębiorstwa, jak również inne banki, które otrzymane w ten sposób dofinansowanie przeznaczają na wieloletnie inwestycje. Również po stronie kredytodawców występują jedynie te instytucje bankowe, które dysponują znaczącymi zasobami wolnego kapitału, a więc podmioty o ustabilizowanej pozycji rynkowej, najczęściej działające w ramach międzynarodowych grup kapitałowych.
Marta Konstancja Olesińska
Podobne artykuły:
