Procedury pozyskiwania kredytów konsorcjalnych – czyli po nitce do kłębka

Pośród udziałowców konsorcjum, udzielającego kredytu w tym trybie, wyróżniamy zazwyczaj trzy kategorie banków: główny (wiodący), zarządzający i partycypujący. Organizacją niezbędnych środków finansowych dla udzielenia konkretnej puli zobowiązania zajmuje się 1 lub 2 banki główne, otrzymujące mandat na stworzenie konsorcjum od zainteresowanego pożyczkobiorcy. Zakończywszy fazę wstępnych negocjacji umowy konsorcjalnej, zwołują one walne zgromadzenie grupy banków zarządzających, które z kolei zobligowane są do dostarczenia całej kwoty pożyczki. Samodzielne części z całkowitej puli funduszu pożyczkowego są następnie oferowane finalnemu kredytobiorcy przez wyselekcjonowane banki partycypujące.

Jeśli przypadkiem okaże się, iż nie jest możliwe zebranie niezbędnej grupy banków zarządzających, która byłaby zdolna do zgromadzenia całej, pożądanej przez kapitałobiorcę, kwoty pożyczki, wówczas to bank główny zmuszony jest podjąć się renegocjacji umowy z potencjalnym kredytobiorcą. Instytucja ta zobowiązuje się ponadto do dostarczenia przynajmniej takiej samej części funduszy, do wysokości której zobligowali się pozostali członkowie konsorcjum. Obowiązek banku wiodącego stanowi ponadto sporządzenie prospektu pożyczkowego oraz jego przedłożenie potencjalnie zainteresowanym udzieleniem kredytu bankom partycypującym. Dokument ten winien zawierać informacje o kwocie i oprocentowaniu kredytu, harmonogramie obsługi zadłużenia oraz zweryfikowane dane dotyczące zdolności kredytowej firmy-biorcy.

Procedura udzielenia kredytu konsorcjalnego wiąże się z przeprowadzeniem analizy ryzyka kredytowego pod względem perspektywicznej zdolności kapitałobiorcy do bieżącej spłaty zaciągniętych zobowiązań (a więc sprawdzenie jego aktualnej i przyszłej, prognozowanej płynności finansowej), udziału kapitału własnego firmy oraz całościowej sytuacji majątkowej i finansowej podmiotu gospodarczego. Cały proces jest więc długotrwały i pracochłonny, a nawet pomimo tak gruntownego zbadania standingu finansowego kapitałobiorcy, banki wchodzące w skład konsorcjum często zastrzegają sobie w umowie klauzulę o możliwości wypowiedzenia umowy na wypadek nagłego spadku płynności finansowej firmy. Cała procedura organizacji konsorcjum i wynegocjowania umowy kredytowej trwa zwykle od 2 tygodni do kilku miesięcy.

Podsumowując, organizacja konsorcjum bankowego przebiega w następujących etapach:

– wybierany jest bank prowadzący – reprezentuje on wobec kredytobiorcy wszystkie banki, wchodzące w skład konsorcjum; uzgadnia z jego członkami warunki umowy kredytowej; ustala zasady rozliczeń oraz reguły rozstrzygania ewentualnych sporów pomiędzy uczestnikami konsorcjum;

– do roli banku prowadzącego desygnowany jest najczęściej bank podstawowy klienta, czyli kapitałobiorcy – wyraziwszy zgodę na udzielenie kredytu konsorcjalnego, ów bank zaprasza do konsorcjum inne instytucje finansowe, rozsyłając do nich memorandum z opisem inwestycji;

– ustaliwszy wstępną listę kandydatów do konsorcjum, bank wiodący prezentuje im swoją ofertę kredytową, która zazwyczaj przedstawiana jest większej liczbie banków, aniżeli jest to wymagane w celu zgromadzenia całości kapitału pożyczkowego;

– poszczególne zaproszone banki w odpowiedzi przedstawiają swoje oferty lub rezygnacje;

– na koniec procedury bank prowadzący przedstawia finalną ofertę całego konsorcjum kredytobiorcy.

W definitywnie opracowanej wersji umowy z kredytobiorcą, bank wiodący wraz z bankami zarządzającymi zobowiązują się zazwyczaj do dostarczenia 50-75% wyznaczonej kwoty zapotrzebowania przedsiębiorcy na środki finansowe – pozostałą część dostarczyć mają bowiem inni uczestnicy konsorcjum.

Do podstawowych elementów, które winny zostać uwzględnione w umowie konsorcjalnej pomiędzy bankami, zaliczyć można:

– wykaz podmiotów bankowych, wchodzących w skład konsorcjum;

– cel i czas trwania wspólnego przedsięwzięcia;

– wysokość udziałów pieniężnych poszczególnych banków;

– walutę, w jakiej udzielany jest kredytu;

– harmonogram wypłat transz kredytu dla przedsiębiorstwa;

– określenie udziałów banków w stratach i zyskach;

– warunki udzielenia kredytu oraz przedterminowego wystąpienia z konsorcjum.

Warto nadmienić, iż w praktyce występują 3 sposoby, którymi bank wiodący zwykle posługuje się, poszukując uczestników konsorcjum:

– może on skontaktować się z bankami rekomendowanymi przez samego kredytobiorcę;

– może także wystąpić z bezpośrednią ofertą współpracy w ramach konsorcjum do wybranych banków na podstawie własnego rozeznania w zakresie ich reputacji i możliwości finansowych;

– wreszcie zaś same potencjalnie zainteresowane udzieleniem finansowania banki mogą starać się skontaktować z pożyczkobiorcą (nawet, jeśli nie zgłaszał on wcześniej zapotrzebowania na kredyt, to któryż bank nie zechciałby pozyskać nowego klienta, cieszącego się nieposzlakowaną opinią?).

Umowa konsorcjalna zawarta pomiędzy bankami przewiduje zazwyczaj, iż konsorcjum ulega rozwiązaniu na mocy porozumienia stron (w przypadku przedterminowej spłaty zadłużenia) bądź też wówczas, gdy spłacony zostanie w całości kredyt (raty kapitałowe) wraz z odsetkami. Czas, na jaki powoływane jest konsorcjum, oscyluje wokół 3-10 lat, zaś kwoty możliwe do pozyskania dzięki niemu w krajach wysoko rozwiniętych mieszczą się w przedziale 20-500 mln USD. Od udzielonego finansowania konsorcja bankowe najczęściej pobierają odsetki na bazie półrocznej, zazwyczaj stosując przy tym zmienne stopy procentowe, co uwarunkowane jest długim okresem kredytowania przedsiębiorcy, który objąć może nawet kilka cykli koniunkturalnych w gospodarce, a co za tym idzie – dużą amplitudę wahań oprocentowania.

Marta Konstancja Olesińska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *