Euroobligacje – kategoria wewnętrznie zróżnicowana, czyli co nieco o rodzajach tych papierów…

Euroobligacje, podobnie jak krajowe papiery wartościowe tego samego typu, sklasyfikować można przede wszystkim według kryterium świadczenia, jakie z tytułu ich posiadania przysługuje obligatariuszowi. Zgodnie z taką linią podziału wyróżniamy obligacje, inkorporujące świadczenia:

1. Pieniężne:

  • o stałej stopie procentowej – przez cały okres ich posiadania przynoszą posiadaczowi stały dochód, niezależnie od wahań oprocentowania bieżącego na rynku kapitałowym czy też sytuacji finansowej emitenta (w całym okresie, na jaki udzielana jest pożyczka stopa procentowa jest ustalana jest jako stała);
  • o zmiennej stopie procentowej – wysokość wypłacanych odsetek zależy od kształtowania się stóp procentowych na rynku kapitałowym, zatem może zmieniać się z czasem (zazwyczaj do tego typu zaliczają się obligacje emitowane na dłuższe, kilkuletnie okresy);
  • z tzw. kuponem zerowym – przynoszą nabywcom stały dochód, jednakże sprzedawane są z dyskontem i do momentu wykupu nie uprawniają do pobierania należności ubocznych w postaci odsetek. Sprzedaż obligacji z dyskontem oznacza, że cena ich nabycia jest niższa od ceny nominalnej. Dyskonto, czyli różnica między wyższą a niższą ceną; zastępuje w tym przypadku dochód procentowy w postaci kuponów.

Najczęściej stosowaną formą świadczenia pieniężnego z obligacji jest oprocentowanie, wypłacane okresowo w postaci kuponów odsetkowych. Oprocentowanie zmienne jest zwykle uzależnione od stóp rynkowych lub bieżącej rentowności bonów skarbowych (obligacje indeksowane). Świadczeniem pieniężnym może być również przychód z inwestycji doliczany do wartości nominalnej obligacji (obligacje przychodowe).

2. Niepieniężne, charakteryzujące się tym, że w zamiast wykupu obligacji świadczenia te mogą przyjąć inną formę, w postaci np.:

  • udziału w przyszłych zyskach przedsiębiorstwa-emitenta;
  • zamiany obligacji inne instrumenty finansowe (zazwyczaj akcje emitenta);
  • pierwszeństwa do objęcia w posiadanie papierów wartościowych przy kolejnej ich emisji przez firmę.

Tylko trzeci rodzaj świadczenia stanowi niewątpliwie świadczenie niepieniężne. Pozostałe dwa zawierają w istocie formę zobowiązania pieniężnego. Przedmiotem prawa do udziału w przyszłych zyskach emitenta jest właściwie świadczenie pieniężne, aczkolwiek jego wysokość i data otrzymania pozostają warunkowo zawieszone. W przypadku prawa do zamiany obligacji na akcje po stronie zobowiązanego występuje świadczenie przemienne. Jedno – w postaci prawa do ceny nominalnej obligacji oraz otrzymania określonych odsetek, natomiast drugie – do zaliczenia nominalnej wartości obligacji na poczet ceny zdefiniowanej liczby akcji emitenta obligacji.

Wśród wspomnianych rodzajów euroobligacji, jak również skryptów dłużnych emitowanych przez przedsiębiorstwa, największy udział w rynku posiadają papiery o charakterze „zwykłym” oraz o zmiennym oprocentowaniu (FRN). Gwarantują one inwestorom ustalony z góry, minimalny procent zysku powyżej stopy LIBOR, przy czym kwota ta wypłacana jest na koniec każdego (zazwyczaj półrocznego) okresu płatności. W stosunku do nich wspomniane już średnioterminowe papiery dłużne, denominowane w eurowalutach, cechują się nieco krótszym terminem spłaty (3-5 lat), zarazem zaś procedura ich emisji jest znacznie uproszczona, co upodabnia je do odnawialnych średnioterminowych kredytów eurowalutowych.

Obligacje o oprocentowaniu zmiennym mają ponadto zwykle wyższą wartość nominalną aniżeli papiery dłużne o oprocentowaniu stałym – na międzynarodowym rynku dominują wśród nich zestandaryzowane nominały: 5, 10 i 100 tys. USD.

Jeśli chodzi o emitentów wymienionych papierów wartościowych, to w roli tej mogą występować:

  • banki i instytucje finansowe (np. konsorcja bankowe);
  • podmioty prowadzące działalność gospodarczą, posiadające osobowość prawną;
  • jednostki samorządu terytorialnego oraz związki komunalne;
  • inne podmioty posiadające osobowość prawną, upoważnione do emisji obligacji na podstawie odrębnych przepisów.

Obecnie emitentami obligacji są przede wszystkim spółki giełdowe oraz banki. Podobnie jak jednostki samorządu terytorialnego (od gmin po województwa), przedsiębiorstwa emitować mogą obligacje dwojakiego rodzaju: zabezpieczone i niezabezpieczone. Emitenci o słabszej kondycji finansowej mają możliwość wprowadzania do publicznego obrotu wyłącznie papierów dłużnych zabezpieczonych przez inne podmioty gospodarcze o odpowiednim standingu finansowym. Zabezpieczenie owo przeważnie polega na ustanowieniu prawa akcesoryjnego do treści dokumentu, czyli zobowiązania, które ułatwia przymusowe dochodzenie roszczeń z obligacji przez obligatariusza. Dodatkowi dłużnicy odpowiadają tylko do wysokości udzielonego zabezpieczenia, gdyż w rozumieniu prawa bankowego jest ono rodzajem gwarancji. Sam fakt istnienia tzw. „prawa akcesoryjnego” oznacza, iż jest to uprawnienie nie występujące samodzielnie, którego istnienie zależne jest od innych praw samoistnych i służące ich umocnieniu. Ponadto zabezpieczenie obligacji może polegać również na ustanowieniu zastawu tudzież hipoteki.

Natomiast emitentem obligacji niezabezpieczonych może zostać ten podmiot, który sporządził sprawozdanie finansowe za ostatnie trzy lata, zaś wartość jego kapitału i funduszy własnych przynajmniej pięciokrotnie przekracza wartość minimalnego kapitału akcyjnego, określonego przepisami kodeksu spółek handlowych.

Jak już wspomniałam, za zobowiązania wynikające z obligacji emitent odpowiada całym swym majątkiem (za wyjątkiem papierów przychodowych). Jednak dla obligatariuszy, oczekujących kolejnego okresu odsetkowego i wykupu może to nie być wystarczającym zapewnieniem, iż odzyskają pożyczone firmie fundusze. W ich interesie emitent powinien zabezpieczyć, całkowicie lub częściowo, wierzytelności wynikające z zaciągniętego zobowiązania. Zabezpieczenie obligacji leży także w interesie samego emitenta, gdyż umożliwia sprzedaż papierów przy niższym oprocentowaniu oraz zwiększa szansę powodzenia emisji i rozszerza pulę potencjalnie zainteresowanych inwestorów.

Jeszcze innym sposobem zagwarantowania obligatariuszem ochrony ich interesów jest zawarcie dodatkowej umowy z bankiem reprezentantem. Reprezentując stronę obligatariuszy, bank zobowiązany jest do: monitorowania na bieżąco sytuacji finansowej emitenta, udzielania odpowiedzi na pytania wierzycieli dotyczące historii kredytowej firmy, składania obligatariuszom co najmniej raz na pół roku wyczerpującej informacji finansowej, niezwłocznego ich powiadamiania o wszelkich zagrożeniach lub naruszeniach obowiązków spoczywających na emitencie. W roli banku reprezentanta nie może jednak występować pierwsza z brzegu instytucja finansowa, gdyż jego kapitały własne muszą sięgać przynajmniej równowartości 10 mln EUR.

Marta Konstancja Olesińska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *