Akcje na rynkach międzynarodowych – czyli jak złowić inwestora zagranicznego dla naszej firmy

Międzynarodowy rynek akcji stanowi trzeci segment rynku kapitałowego, który z jednej strony umożliwia gromadzenie środków finansowych przeznaczonych na rozwój przedsiębiorstw, z drugiej natomiast pozwala na osiąganie zysków poprzez sprawne zarządzanie tymi funduszami oraz lokowanie ich w wybranych krajach i walutach.

Akcja z definicji stanowi papier wartościowy, którego objęcie jest formalnym dokumentem stwierdzającym udział posiadacza waloru (akcjonariusza) w kapitale spółki. Dokument ów zawiera w sobie zarazem określone prawa korporacyjne, jak i majątkowe, wynikające z dysponowania nim, jak chociażby prawo właściciela akcji do uczestnictwa w podziale zysku w firmie w postaci dywidendy czy też prawo głosu na zgromadzeniu akcjonariuszy.

Na wstępie omówienia udziałowych papierów wartościowych wypada przypomnieć, iż z akcjami związane są trzy rodzaje cen:

Cena (wartość) nominalna akcji – stanowi jednostkę podstawową kapitału akcyjnego. Jest ona wynikiem podzielenia wartości tegoż kapitału przez liczbę wyemitowanych akcji. Walory wyceniane według wartości nominalnej służą przede wszystkim do rozliczenia dywidendy i rozdysponowania jej pomiędzy udziałowców spółki.

Cena (wartość) emisyjna – jest ceną sprzedaży nowych papierów, wprowadzonych na rynek. Jest ona z reguły wyższa od nominalnej, jedynie czasami bywa jej równa. Różnica pomiędzy ceną emisyjną (kiedy jest ona wyższa) oraz ceną nominalną stanowi zysk na emisji, pokrywający koszty związanych z nią procedur, jak też ewentualnie powiększający kapitał zapasowy spółki.

Cena rynkowa – to natomiast wartość akcji, która kształtuje się swobodnie na rynku pod wpływem dynamicznie zmieniających się czynników popytowo-podażowych, również w dalszych transakcjach (na rynku wtórnym) kupna-sprzedaży, w tym na giełdzie (tj. w ramach obrotu regulowanego).

Jeśli chodzi o emisje nowych akcji, to w przypadku wprowadzenia papierów wartościowych do obrotu na rynkach zagranicznych, dokonywane mogą być one bezpośrednio przez przedsiębiorstwa bądź też pośrednio – z udziałem banków i towarzystw inwestycyjnych. Natomiast podstawowe korzyści wiążące się z zastosowaniem takiej formy pozyskania dodatkowych środków finansowych stanowią:

–           możliwość redukcji kosztu uzyskania dodatkowego kapitału w porównaniu do innych źródeł długookresowego finansowania działalności;

–           zabezpieczenie niezbędnych funduszy w dogodnych i stabilnych walutach, z punktu widzenia ograniczenia ryzyka kursowego;

uzyskania większych kwot dodatkowych funduszy aniżeli możliwe byłyby do zgromadzenia na lokalnym rynku kapitałowym;

–           wzrost potencjalnego popytu na akcje firmy (również na szczeblu krajowym) dzięki ich emisji na rynkach zagranicznych, co przekłada się bezpośrednio na wzrost kursu akcji; uplasowanie akcji na rynku międzynarodowym wiąże się bowiem zazwyczaj ze wzrostem wiarygodności i poprawą wizerunku ich emitenta.

W odróżnieniu od obligacji, akcje co do zasady nie posiadają zdefiniowanego żadnego terminu wykupu, nie stanowią bowiem należności, lecz są tytułem własności i mogą być zbywane tylko na wtórnym rynku papierów wartościowych.

Nie trzeba chyba wyjaśniać szczegółowo klasyfikacji akcji według różnych kryteriów. Oczywiście, biorąc pod uwagę tego rodzaju walory, będące przedmiotem obrotu na międzynarodowym rynku finansowym, mamy do czynienia zasadniczo z podobnymi ich rodzajami, jak w przypadku akcji emitowanych na rynku polskim, zwłaszcza iż niedawno krajowe przepisy dostosowane zostały do unijnego prawodawstwa. Tym samym podstawowe kategorie akcji obejmują:

  • Akcje imienne i na okaziciela –  pierwsze z nich cechują się tym, iż mogą być wydawane inwestorom jeszcze przed dokonaniem na nie pełnej wpłaty, podczas gdy akcje na okaziciela są rozdysponowane dopiero po całkowitym ich opłaceniu.
  • Akcje zwykłe – ich posiadacze otrzymują jeden głos na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy.
  • Akcje uprzywilejowane, z którymi związane mogą być rozmaite przywileje np. dotyczące określonej liczby głosów na WZA bądź pierwszeństwa w przypadku likwidacji spółki i przy podziale masy upadłościowej.
  • Złota akcja – gwarantuje akcjonariuszowi prawo do podejmowania strategicznych decyzji w spółce. Ich posiadacze (najczęściej Skarb Państwa) mają zastrzeżony wpływ na kluczowe rozstrzygnięcia w przedsiębiorstwie (zmiana statutu, określenie możliwości ekspansji na nowe rynki, kontrola struktury własnościowej, np. decyzje o połączeniach, emisji nowego kapitału). W najważniejszych dla istnienia spółki sprawach akcje te uprawniać mogą do veta.

Międzynarodowe emisje akcji podzielić można zasadniczo na dwie kategorie, zaś z każdą z nich wiążą się określone procedury i wymóg spełnienia pewnych obowiązków przez podmiot, plasujący akcje na globalnym rynku finansowym bądź na poszczególnych zagranicznych rynkach narodowych. Na tym tle wyróżniają się zazwyczaj przedsiębiorstwa amerykańskie, które często przygotowują podwójną ofertę sprzedaży swych papierów wartościowych – transze krajowa i zagraniczna rozprowadzane są przez odrębne instytucje zarządzające emisją, które negocjują warunki umowy z emitentem, przygotowują pełną dokumentację emisji oraz pełnią funkcję organizacyjną wobec subskrybentów. Natomiast przedsiębiorstwa europejskie decydują się raczej na pojedynczą emisję akcji na międzynarodowym rynku – przejmowana jest ona od razu przez międzynarodowy syndykat bankowy, na którego czele stoi bank wiodący, dysponujący mandatem do prowadzenia negocjacji z emitentem. W tym przypadku cała emisja jest bezpośrednio plasowana na europejskim rynku kapitałowym.

W ramach procedury emisji oraz wtórnego obrotu akcjami wiodącą rolę pełnią walutowe giełdy papierów wartościowych – jest na nich bowiem sprzedawana średnio 1/5 ogólnej wartości tego rodzaju walorów, wprowadzanych do obrotu międzynarodowego. Warunki dopuszczenia papierów wartościowych do obrotu na poszczególnych giełdach są zróżnicowane, toteż najwięcej podmiotów zainteresowanych jest notowaniem swych akcji na tych rynkach wtórnych, w przypadku których obowiązują wymogi najmniej restrykcyjne. Do giełd tych zalicza się przede wszystkim London Stock Exchange oraz giełdę tokijską. Najmniejsza skala liberalizmu w zakresie warunków dopuszczenia akcji do obrotu panuje na giełdzie nowojorskiej, na której każda nowo wprowadzana emisja wymaga zezwolenia amerykańskiej Komisji ds. Papierów Wartościowych i Giełdy (SEC), poza tym podlega szczegółowej kontroli, natomiast sam zagraniczny emitent zobligowany jest do dostarczenia szeregu szczegółowych informacji i dokumentów w ramach sporządzania prospektu emisyjnego. Chęci emitentów zagranicznych, pragnących zaistnieć na prestiżowej nowojorskiej giełdzie, studzą dodatkowo wysokie opłaty za usługi maklerskie oraz obsługę administracyjną.

Możliwość emisji papierów wartościowych na rynkach międzynarodowych przez polskie podmioty została znacznie ułatwiona w związku z uchwaleniem kilka lat temu wspomnianej już nowelizacji Prawa o obrocie papierami wartościowymi. W jej wyniku z legislacji zniknęło pojęcie publicznego obrotu. Komisja Nadzoru Finansowego nie musi już zatem wyrażać każdorazowo zgody na wprowadzenie papierów wartościowych do obrotu publicznego, natomiast pojawiła się instytucja zatwierdzania prospektu emisyjnego przez Komisję w związku z ofertą publiczną lub ubieganiem się o dopuszczenie papierów wartościowych do obrotu na rynku regulowanym. Zmiany te weszły w życie pod koniec października 2006r. za sprawą trzech ustaw regulujących rynek kapitałowy i zastępujących dotychczasowe Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi, a więc: ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych, ustawy o obrocie instrumentami finansowymi i ustawy o nadzorze nad rynkiem kapitałowym.

Kolejną istotną zmianą, mającą ułatwić życie nie tyle emitentom papierów wartościowych, co raczej inwestorom, stanowi rozszerzenie zakresu czynności, należących do kompetencji pośredników rynku finansowego – od niedawna bowiem maklerzy otrzymali dodatkową możliwość świadczenia usług doradczych, natomiast doradcom finansowym pozwolono zarządzać portfelami swoich klientów.

Znaczące uproszczenie procedury z punktu widzenia emitenta papierów wartościowych stanowi ponadto możliwość dokonania emisji bez potrzeby sporządzania prospektu, a także bez memorandum, która jednak obowiązuje tylko w przypadku plasowania papierów wartościowych na rynku krajowym. Dzięki zmianom legislacji emisje można przeprowadzić z prospektem, z memorandum czy też bez tych dokumentów, o ile tylko emitent oraz dotychczasowi akcjonariusze nie będą zainteresowani notowaniem instrumentów finansowych na rynku. Jeśli zaś nawet zmienią zdanie, to spółka przygotować może prospekt już po zebraniu kapitału i po przejściu procedury zatwierdzającej (KNF) oraz dopuszczającej (GPW) wprowadzi dane papiery na rynek giełdowy bądź do obrotu pozagiełdowego.

Marta Konstancja Olesińska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *