Statyczne i dynamiczne aspekty struktur firm

Jak wspomnieliśmy w poprzednim artykule możemy wyróżnić dwojakiego rodzaju aspekty w każdej strukturze: statyczne i dynamiczne. Pierwszy ze wspomnianych punktów widzenia w odniesieniu do organizacji sugeruje jej stały i utrwalony status.

Oczywiście żadna organizacja – tym bardziej zaś przedsiębiorstwo – nie stoi w miejscu, a proces ewolucji i rozwoju jest nieuchronny, jednak zawsze mamy do czynienia z pewnym jej sformalizowanym obrazem. Z definicji wynika, iż formalizacja polega na „scharakteryzowaniu elementów struktury w określonym systemie znaków lub symboli, np. na piśmie”.

Te komponenty, które zostaną ujęte w oficjalnym opisie, np. przyjmującym postać dokumentów strategicznych czy formalnych polityk firmy, składają się na organizację formalną, jednak w każdej organizacji rzeczywistej istnieje również pewna sfera nieformalna.

Ta pierwsza stanowi utrwalony w pewnym przedziale czasowym sposób zespołowego działania, w skład którego wchodzą cele strategiczne, operacyjne i bieżące zadania podmiotu, jak również wybrane elementy struktury organizacyjnej, np. podział władzy czy metody współpracy. Natomiast druga sfera dotyczy tych komponentów, które faktycznie występują w codziennym funkcjonowaniu organizacji, jednak albo nie zostały w ogóle ujęte w żadnych jej formalnych dokumentach, albo też w rzeczywistości odbiegają od treści, jaką zapisano w tych politykach.

Analityczne podejście do organizacji oraz wyodrębnienie w jej ramach poszczególnych elementów jest natomiast konsekwencją podziału pracy, uzależnionego od kompleksowości realizowanych w niej funkcji oraz procesów.

Ustalona struktura organizacyjna scala, normuje i porządkuje w określony sposób funkcjonowanie wielu elementów, takich jak sekcje, wydziały, zespoły zadaniowe, oddziały czy piony. Ponieważ zaś wspomnieliśmy już, iż zawiera ona zarówno elementy statyczne, jak i dynamiczne, przy czym te ostatnie muszą być rozpatrywane w określonych przedziałach czasowych, warto wskazać, które składniki zaliczają się do poszczególnych grup.

Statycznymi elementami struktury organizacyjnej możemy z pewnością nazwać wszelkiego rodzaju powiązania służbowe czy hierarchiczne pomiędzy elementami, przede wszystkim zaś same jej jednostki organizacyjne o różnym stopniu złożoności – od podsystemów, poprzez komórki, aż do pojedynczych stanowisk roboczych. Statycznością charakteryzują się ponadto utrwalone w strukturze podziały: odpowiedzialności, obowiązków oraz uprawnień decyzyjnych, czyli władzy. Jako ogniwa dynamiczne traktuje się natomiast więzi informacyjne, funkcjonalne, jak również formalne i rzeczywiste procedury realizacji zadań.

Powyższy podział na dwojakiego rodzaju składniki pozwala wyraźnie zidentyfikować określone cząstki układu podmiotowego struktury, spośród których najbardziej elementarną stanowi komórka (jednostka) organizacyjna. W zarządzie firmy zazwyczaj nosi ona nazwę działu, sekcji lub zespołu, natomiast w sferze operatywnej przedsiębiorstwa – jest nią wydział, oddział bądź pojedynczy zakład produkcyjny.

Ogólnie rzecz biorąc, pod pojęciem tym kryje się grupa ludzi, na czele której stoi kierownik lub koordynator i która składa się z podporządkowanych mu członków zespołu, realizujących określone zadania, będące jednym z cząstkowych celów całej organizacji, czyli naszej firmy.

Nieco szersze spektrum obowiązków i zadań leży w sferze zainteresowania „służby”, czyli zespołu pracowników lub grupy komórek organizacyjnych, który zajmuje się zdefiniowaną sferą zagadnień, wydzielonych wedle kryterium funkcjonalnego oraz podporządkowanych jednolitemu fachowemu nadzorowi, który gwarantować powinien wysoki poziom merytoryczny realizacji wspomnianych zadań.

Jednocześnie przynależność do danej służby nie musi oznaczać zarazem istnienia zależności służbowych, gdyż np. służba planistyczna w firmie obejmuje zarówno dział planowania na szczeblu zarządu, jak i pojedyncze stanowiska planistów produkcji, zaopatrzenia.

Z kolei pion organizacyjny składa się z zespołu służb lub jednostek, koordynowanych przez jednego zwierzchnika i powołany do wykonywania zadań, przyczyniających się do osiągnięcia jednego lub większej wiązki celów podstawowych całego przedsiębiorstwa.

Wprawdzie nie ma uniwersalnych reguł, określających, jakiego rodzaju piony powinny funkcjonować w firmie, podobnie jak nie istnieje jedna ponadczasowa struktura organizacyjna, zalecana dla każdego rodzaju i każdej wielkości przedsiębiorstwa, jednak niemal każdy podmiot gospodarczy posiada własny pion finansowy, techniczny, handlowy czy produkcyjny.

Marta Konstancja Olesińska

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *