Obligacje dziś i jutro, czyli o perspektywach, zaletach i wadach papierów dłużnych…

O ile dynamika rozwoju polskiego rynku obligacji nieskarbowych była jak dotąd raczej niezadowalająca, o tyle rynek euroobligacji prosperuje w szybkim tempie i przewidywać można, iż pozyskiwanie kapitałów za jego pośrednictwem będzie cieszyło się także znacznym zainteresowaniem ze strony polskich przedsiębiorstw (oczywiście tych, które posiadają na tyle stabilny standing finansowy, by zaistnieć na rynku międzynarodowym). Obligacje, jako papiery wartościowe umożliwiające zaciąganie pożyczek na rynku finansowym bezpośrednio od inwestorów (a więc bez pośrednictwa banków), wykorzystywane były dotychczas w naszym kraju głównie przez podmioty sektora publicznego, natomiast zainteresowanie tą formą finansowania ze strony przedsiębiorstw prywatnych było stosunkowo niewielkie.

Brak płynności wielu mniejszych firm nie sprzyja podejmowaniu pozytywnych decyzji inwestycyjnych przez inwestorów instytucjonalnych. Emitenci wykazują ponadto niewielkie zainteresowanie emisjami publicznymi. Jedną z przyczyn takiego stanu rzeczy stanowią znaczące obwarowania prawne oraz stosunkowo wysokie opłaty pobierane przez podmioty organizujące rynek. Bardzo poważnym konkurentem dla emitentów obligacji nieskarbowych jest ponadto na naszym rynku Skarb Państwa, który płaci wysoką premię za ryzyko (przewyższającą zwykle stopy procentowe NBP), co podnosi rentowność obligacji skarbowych. Aby sprostać takiej konkurencji, prywatne podmioty musiałyby znacznie podnieść oprocentowanie swych papierów dłużnych. Zjawisko to – a więc dominacja na rynku obligacji papierów skarbowych – określane jest mianem „efektu wypierania”. […]

Procedury i koszty związane z emisją obligacji, czyli od podjęcia decyzji do uplasowania papierów na rynku

Emisja obligacji przeprowadzona może być w dwóch formach: publicznej lub niepublicznej. Oferta publiczna, a tym samym wprowadzenie obligacji do obrotu regulowanego (giełdowego) wymaga zatwierdzenia przez Komisję Nadzoru Finansowego prospektu emisyjnego lub memorandum informacyjnego. Określony formularz, na jakim sporządzane są owe dokumenty oraz zakres informacji w nich zamieszczanych ujednolicone zostały we wszystkich krajach członkowskich Unii Europejskiej, przy czym kwestie te uregulowane zostały w rozporządzeniu Komisji Europejskiej nr 809/2004 wdrażającym dyrektywę 2003/71/WE.

Zatwierdzony przez organy KNF prospekt emisyjny upoważnia emitenta do oferowania obligacji w dowolnym kraju Unii (tym samym otrzymuje on bowiem tzw. jednolity paszport europejski). Prospekt emisyjny składa się z trzech części – dokumentów: rejestracyjnego, ofertowego oraz podsumowującego. W całości formularz ten może być opublikowany na 3 sposoby, poprzez:

  • zamieszczenie w co najmniej jednym dzienniku ogólnokrajowym;
  • udostępnienie w formie wydrukowanej w siedzibie emitenta oferującego papiery wartościowe, na giełdzie oraz w punktach obsługi klienta podmiotów biorących udział w sprzedaży albo subskrypcji obligacji;
  • zamieszczenie na witrynie internetowej emitenta. […]

Szczególne rodzaje obligacji, czyli nie wszystkie papiery dłużne mieszczą się w standardach

Jeden ze szczególnych rodzajów instrumentów finansowych stanowią długoterminowe dłużne papiery wartościowe, które przy zaistnieniu określonych warunkach mogą zostać zastąpione papierami udziałowymi. Walory tego rodzaju nazywamy obligacjami zamiennymi, a niekiedy również „hybrydowymi” – to ostatnie określenie wiąże się z faktem, iż w swojej strukturze zawierają one zarówno zalety akcji, jak i obligacji. Dzięki temu stanowić mogą wyjątkowo dogodny instrument pozyskania dodatkowego finansowania dla emitenta, natomiast dla potencjalnego inwestora będą równie atrakcyjne, jako sposób ulokowania wolnych środków, gdyż pozwalają mu długookresowo związać się z określoną spółką, a w przyszłości partycypować w jej kapitale oraz zyskach.

Obligacje zamienne podlegają podobnym procedurom emisyjnym jak typowe papiery wartościowe tego rodzaju, a więc cechują się zdefiniowanymi terminami wykupu, dyskontem bądź stopą oprocentowania, jak również dają pewność, iż w przypadku ogłoszenia upadłości emitenta będą jednym z pierwszych zobowiązań w kolejności do egzekucji. Dodatkowo mają jednak swoja własną specyfikę, bowiem inkorporują uprawnienie obligatariusza (a więc posiadacza) do ich wymiany na papiery własnościowe tego samego podmiotu – zazwyczaj następuje tu ich zamiana na akcje emitenta. Nie spodziewajmy się jednak, że (zwłaszcza na rynku finansowym) dostaniemy cokolwiek za darmo – jeśli obligacja przyznaje nam, jako obligatariuszom, dodatkowe prawo, to z pewnością ograniczeniu ulegną inne elementy „wynagrodzenia”, jakie mogą być naszym udziałem. Zazwyczaj obligacje zamienne charakteryzują się niższą potencjalną stopą zwrotu, wyrażoną ich oprocentowaniem. […]

Euroobligacje, czyli instrument finansowania specyficzny, ale i wygodny na globalnym rynku kapitałowym

Międzynarodowy rynek obligacji obejmuje procedury emisji, subskrypcji oraz alokacji obligacji zagranicznych, a więc denominowanych w walutach krajów, na obszarze których są one plasowane, nie zaś w walucie kraju, którego emitent jest rezydentem. Walory te sprzedawane są następnie poza granicami kraju ich pochodzenia – na jednym lub jednocześnie na kilku krajowych rynkach. Do najpopularniejszych kategorii papierów dłużnych na rynku międzynarodowym należą:

  • obligacje jankeskie – emitowane poza USA przez firmy amerykańskie;
  • obligacje samurajskie – których emitentami są przedsiębiorstwa oraz banki japońskie;
  • euroobligacje – emitowane w euro i innych europejskich walutach (np. funtach), poza granicami krajów, w których walucie są denominowane.

Przechodząc do meritum, a więc do tematu euroobligacji, stanowiących aktualnie największy segment rynku obligacji międzynarodowych oraz najbardziej dostępną jego część dla polskich przedsiębiorców, warto zauważyć, że ich historia sięga aż do roku 1963. Wówczas to spółka „Autostrade” dokonała pierwszej emisji tego typu papierów wartościowych, opiewających na kwotę 15 mln USD. Obligacje te zostały skierowane na rynki międzynarodowe i stały się zaczątkiem nowego typu instrumentów dłużnych. Z uwagi na fakt, iż standard ich emisji został opracowany oraz wdrożony w Europie, otrzymały one nazwę euroobligacji. […]

Euroobligacje – kategoria wewnętrznie zróżnicowana, czyli co nieco o rodzajach tych papierów…

Euroobligacje, podobnie jak krajowe papiery wartościowe tego samego typu, sklasyfikować można przede wszystkim według kryterium świadczenia, jakie z tytułu ich posiadania przysługuje obligatariuszowi. Zgodnie z taką linią podziału wyróżniamy obligacje, inkorporujące świadczenia:

1. Pieniężne:

  • o stałej stopie procentowej – przez cały okres ich posiadania przynoszą posiadaczowi stały dochód, niezależnie od wahań oprocentowania bieżącego na rynku kapitałowym czy też sytuacji finansowej emitenta (w całym okresie, na jaki udzielana jest pożyczka stopa procentowa jest ustalana jest jako stała);
  • o zmiennej stopie procentowej – wysokość wypłacanych odsetek zależy od kształtowania się stóp procentowych na rynku kapitałowym, zatem może zmieniać się z czasem (zazwyczaj do tego typu zaliczają się obligacje emitowane na dłuższe, kilkuletnie okresy);
  • z tzw. kuponem zerowym – przynoszą nabywcom stały dochód, jednakże sprzedawane są z dyskontem i do momentu wykupu nie uprawniają do pobierania należności ubocznych w postaci odsetek. Sprzedaż obligacji z dyskontem oznacza, że cena ich nabycia jest niższa od ceny nominalnej. Dyskonto, czyli różnica między wyższą a niższą ceną; zastępuje w tym przypadku dochód procentowy w postaci kuponów. […]

Obligacje od podstaw, czyli słów kilka o długoterminowych papierach dłużnych i ich charakterystyce

Obligacje, należące do kategorii dłużnych papierów wartościowych, stanowią kolejne z dostępnych dla przedsiębiorców źródeł pozyskania finansowania zewnętrznego – właściwie zaś należałoby powiedzieć, że zgromadzenie dodatkowych środków możliwe jest dzięki ich emisji. Na wstępie przytoczyć wypada więc kilka kwestii formalnych związanych z cechami owych dłużnych instrumentów finansowych, ich wprowadzeniem do obrotu i transakcjami na rynku kapitałowym. W związku bowiem z niedawną akcesją naszego kraju do Unii Europejskiej i postępem w zakresie tworzenia jednolitego wspólnotowego rynku finansowego, polskie prawo o obrocie papierami wartościowymi po nowelizacji przybrało kształt dostosowany do unijnych przepisów. Znakomita większość pojęć odnoszących się do obligacji w rozumieniu polskiej ustawy, odnosić się będzie zatem także i do tzw. euroobligacji.

Obligacja – ex definitione – stanowi pożyczkowy papier wartościowy, w którym emitent stwierdza, iż jest dłużnikiem wobec posiadacza obligacji zwanego (obligatariuszem) i zobowiązuje się wobec niego do realizacji zdefiniowanych świadczeń, takich jak: wykup obligacji według wartości nominalnej bądź określone zobowiązania o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym, zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami. […]

W dużym skrócie – akcje, obligacje oraz bankowe papiery wartościowe

Podstawowymi rodzajami papierów wartościowych są oczywiście akcje i obligacje, których definicje nie wymagają chyba szczegółowego wyjaśnienia. Akcja stanowi instrument finansowy o charakterze udziałowym, stwierdzający partycypację jej posiadacza w kapitale spółki akcyjnej, będącej emitentem owych walorów, co z kolei implikuje uprawnienie właściciela do współuczestnictwa w zyskach oraz kreowaniu decyzji spółki dzięki możliwości brania udziału w walnych zgromadzeniach akcjonariuszy. Uczestnictwo w kapitale podstawowym przedsiębiorstwa wyraża się natomiast w wartości nominalnej danej akcji. Zasadniczy podział pozwala na rozróżnienie tego typu papierów wartościowych na akcje na okaziciela oraz imienne. Te pierwsze nie zawierają imiennego wskazania osoby akcjonariusza, zaś cesja praw inkorporowanych przez nie następuje poprzez zwykłe wręczenie dokumentu innej osobie, wszakże z zastrzeżeniem, iż akcje owe nie mogą być wydane akcjonariuszowi przed pełną wpłatą należności za nie. W przypadku dokonania przez niego jedynie częściowej wpłaty na pokrycie akcji, Kodeks Spółek Handlowych nakłada wymóg wydania zamiast nich imiennego świadectwa tymczasowego. Natomiast drugi rodzaj akcji stanowi dokument, identyfikujący imiennie określonego akcjonariusza – jego dane personalne zapisywane są bowiem w rejestrze papierów wartościowych tego typu, tzw. księdze akcyjnej. Walory owe mogą być wydawane akcjonariuszom zaraz po zarejestrowaniu spółki, nawet przed dokonaniem pełnej wpłaty na poczet kapitału akcyjnego. Przeniesienie praw z akcji imiennych wymaga nie tylko ich wręczenia, ale zarazem pisemnego oświadczenia o woli zbycia ich zdefiniowanemu nabywcy, co potwierdzone powinno być wpisem dokonanym we wspomnianej księdze. […]

Słów kilka o paneuropejskim rynku kapitałowym i uczestnictwie w nim polskiej giełdy

Uczestnikami rynku finansowego, w szczególności zaś – jako jego segmentu- rynku kapitałowego, są inwestorzy dostarczający kapitał i angażujący go na tym rynku celem osiągnięcia zysku (mogą to być osoby fizyczne lub prawne), kapitałobiorcy (najczęściej przedsiębiorstwa, które sprzedają akcje, reprezentujące tytuł współwłasności firmy, będąc jednocześnie emitentami) oraz często pośrednicy w postaci instytucji finansowych organizujących rynek i usprawniających obrót (domy maklerskie, banki inwestycyjne), mogących również emitować instrumenty finansowe, zarówno we własnym, jak i cudzym imieniu oraz na własny lub cudzy rachunek. Z prawnego punktu widzenia (a więc z mocy ustaw) do papierów wartościowych, które mogą stanowić przedmiot publicznego obrotu, zaliczamy akcje, prawa do akcji, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne, wreszcie zaś „inne papiery wartościowe, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego”. W rozumieniu ustawy papierami wartościowymi są także zbywalne prawa majątkowe, wynikające z instrumentów, wspomnianych w poprzednim zdaniu, jak również inne prawa majątkowe, których cena bezpośrednio lub pośrednio uzależniona jest od ceny wspomnianych wcześniej PW (prawa pochodne, derywaty, opcje, kontrakty terminowe, jednostki indeksowe). […]