Specjalizacja struktury organizacyjnej

Kolejna cecha charakteryzująca strukturę organizacyjną to specjalizacja, czyli optymalny podział pracy w ramach przedsiębiorstwa, którego poszukiwanie ma na celu ograniczenie dowolności w działaniu poszczególnych komórek i stanowisk pracy, zarazem zaś zawężenie zakresu ich funkcjonowania do racjonalnych rozmiarów.

Dokonanie wewnętrznego podziału pracy oznacza z jednej strony rozdzielenie obowiązków pomiędzy określone piony organizacyjne, komórki i stanowiska (prowadzącego do specjalizacji poziomej), natomiast z drugiej – ustalenie linii demarkacyjnej pomiędzy każdym przełożonym i podwładnym (czyli określenie specjalizacji pionowej).

Tym sposobem tworzone są w pełni fachowe i profesjonalne jednostki organizacyjne, wyspecjalizowane w realizacji w miarę jednorodnych zadań oraz funkcji, wydzielonych w procesie dezagregacji celów nadrzędnych firmy, jak np. dział techniczny, planowania, produkcji itp.

Oczywiście nadmierne zawężenie zakresu działania poszczególnych pracowników nie jest wskazane, gdyż wprowadza do ich pracy monotonię i skutkuje mechanicznym, rutynowym wykonywaniem ciągle tych samych zadań – na dłuższą metę sytuacja taka staje się nie do zniesienia i niweluje jakąkolwiek motywację wśród członków naszego zespołu.

Za nieracjonalną należy jednak uznać również sytuację, gdy wysoko wykwalifikowany robotnik produkcyjny, który jako jedyny w naszej firmie potrafi obsługiwać profesjonalne maszyny i urządzenia, musi co chwilę odrywać się od swych obowiązków, aby zaopatrzyć się w niezbędne materiały czy sporządzić dokumentację produkcyjną, podczas gdy sprawami tymi powinni się zajmować pracownicy produkcyjni o niższych kwalifikacjach. […]

Parametry struktur organizacyjnych – czyli świat w pięciu wymiarach…

Opisaliśmy już strukturę organizacyjną jako wielowymiarową siatkę powiązań pomiędzy poszczególnymi składnikami systemu, którymi mogą być zarówno pojedyncze komponenty (stanowiska pracy), jak również większe podsystemy (zespoły pracownicze).

Tego rodzaju wieloaspektowe rozpatrywanie struktury umożliwia określenie pięciu jej podstawowych atrybutów, które występują w każdej instytucji czy firmie, a mianowicie:

konfiguracji – która charakteryzuje kształt struktury oraz organizacyjne rozdrobnienie poprzez przedstawienie usytuowania, liczby, jak też rodzaju jednostek systemu oraz szczebli zarządzania;

centralizacji – utożsamiana jest ona z rozmieszczeniem uprawnień decyzyjnych w kwestiach istotnych dla organizacji, a zatem określa podział oraz możliwości wykorzystania władzy;

specjalizacji – ta cecha dotyczy podziału pracy oraz dystrybucji obowiązków pomiędzy poszczególnymi stanowiskami i komórkami;

standaryzacji – definiowanej jako typowość działań i zachowań organizacyjnych, jak również ujednolicenie sposobów postępowania w określonych sytuacjach;

formalizacji – czyli zakresu, w jakim elementy organizacji oraz powiązania między nimi zapisane są w oficjalnej dokumentacji (kwestią drugorzędną jest, w jakim stopniu dokumentacja owa jest wykorzystywana).

Każdą z wyszczególnionych cech można nie tylko zdefiniować, ale również zmierzyć oraz opisać przy pomocy szczególnych mierników, znanych z teorii zarządzania. […]